Грамніцы і Грамнічная свечка
Грамніцы – гэта старажытнае народнае свята сустрэчы зімы з вясной, якое адзначаецца 15 лютага (2 лютага, стары стыль) і сімвалізуе пералом зімы. Галоўны сакральны атрыбут свята – вялікая васкавая "грамнічная свечка", якую выраблялі ўручную і асвячалі ў храме. Нашы продкі верылі, што гэтая свечка валодае магутнай чароўнай сілай і з'яўляецца "жывым агнём", здольным абараніць сям'ю і гаспадарку ад усялякага зла, хвароб і бяды на працягу ўсяго года. Яе запальвалі падчас першай навальніцы, каб засцерагчы дом ад маланкі, выкарыстоўвалі ў сямейных абрадах (ад нараджэння да смерці), лячэнні, а таксама пры важных гаспадарчых працах, такіх як першае ворыва ці выган жывёлы.
Народныя прыкметы і назіранні:
Надвор’е і будучы ўраджай:
- Калі на Грамніцы добра ўпрыгожана абрадавая ялінка — вясна будзе цёплай.
- Калі на Грамніцы быў вялікі мароз, то снег праляжыць ня доўга - а лета будзе пагоднае і сухое.
- Трэск запаленых грамнічных свечак у храме прадказваў частае леташняе грымоцце і навальніцы.
Варожбы на лёс:
- Лічылася, што той, у каго свечка ў храме не патухне або капне воскам на руку, будзе шчаслівым.
- Пасля тушэння свечкі назіралі за дымам: калі ён падымаўся роўна ўгору, гэта лічылася добрым знакам (для душы паміраючага — шлях да праведнікаў).
Ахоўныя назіранні:
- Каб засцерагчы хату ад маланкі, свечку ставілі на покуці або на падаконнік з таго боку, адкуль ішла навальніца.
- Каб не дапусціць ведзьму ў хлеў на Купалле, свечку вешалі на дзвярны касяк кнотам уніз.
Здароўе:
- Лячэбнымі лічыліся нават застылыя кропелькі воску са свечкі: іх збіралі і насілі як абярэгі ад хвароб.
- Ільняная нітка, якой абвязвалі свечку для асвячэння, паводле павер’яў, дапамагала ад стомленасці і траўмаў, калі яе завязвалі на руку перад жнівом.
